Jaarverslag van Characeae in Groningen in 1997

Op dit moment is deze soort nog steeds niet in Groningen aangetroffen. Naast de genoemde Kroonluchter gevormde kranswieren bestaat ook nog het geslacht Nitella. Deze soort lijkt nog al op gras en wordt hierdoor sneller over het hoofd gezien. De soort vooral aangetroffen in beken, waterlopen en stromende waterlossingen. Recente waarnemingen onder Musselkanaal laten zien dat de soort gevonden moet kunnen worden in het stroomgebied van de Ruiten Aa. Het is een soort die vooral op zand en leembodems groeit met voedselrijk water.

Chara vulgaris & globularis

C. vulgaris is een soort die vooral groeit op klei-, laagveen- of leembodem. C. globularis heeft geen echte voorkeur.

Ecologie

Kranswieren komen vaak voor in pioniersvegetaties van voedselrijke wateren met een voedselarme bodem. Na verloop verdwijnen ze echter door concurrentiekrachtigere soorten als waterpest en draadalgen. Bij lagere voedselconcentraties en op kwelplekken kunnen kranswieren het langer vol houden. Plaatsen in Nederland met een landurige kranswiervegetatie zijn de laagveenweidegebieden, Botshol, Naardermeer, de randmeren van de IJsselmeerpolders en de Wieden. In Groningen werden verschillende soorten gevonden op open plassen (a, c , d ,e) en in boerensloten met veel waterplanten die relatief voedselarm zijn (BD, Eelder en Peizermaden), Ook kleine vijvers en grote natuurontwikkelings projecten (b,c,e), die net zijn afgegraven (Winschoterzijl), zijn vaak de moeite van een bezoek waard.

Beken : Vooral Nitella's, m.n. flexilis, een vrij algemene soort buiten de provincie Groningen, na C. vulgaris en C. fragilis/C. globularis. Wel gevonden in Roden en de Drentse Aa (1995).

Poelen: M.n. als ze minder dan twee jaar geleden gegraven zijn of op kwelplekken liggen zijn ze erg geschikt voor kranswieren, m.n. voor Chara vulgaris en C. globularis en op zand C. aspera.

Afgesneden armen, wielen, zandgaten leverden in Duitsland veel soorten op.

Sloten: Vooral nieuwe sloten en sloten op kwelplekken maken een goede kans. In Groningen betrof het 'extensieve' sloten langs natuurgebieden (achter het Reitdiep) of een spoorsloot tussen een spoorweg en een gewone weg met aan beide kanten een brede buffer zone.

(Duin)vennen hebben vaak voedselarme bodems en water. Een ideale bodem voor de niet zo concurrentiekrachtige kranswieren.

Afgesneden armen, wielen, zandgaten (recreatieplassen) leverden in Duitsland veel soorten op.

A1 & A2 Eelder en Peizermaden (232-574 kmhok 19970530)

Molendijk, richting het beeld in vrijwel stilstaand kwelwater in een boerensloot in een extensief laagveenweiland. Bodem is veengrond. Begeleidende soorten zijn tenger fonteinkruid, smalle en brede waterpest, grote waterweebree en moeras-vergeet-me-nietje. Het water stroomt vrijwel niet en het poeltje is niet onlangs aangelegd. Uit 1984 zijn ook meerdere vondsten uit dit gebied bekend. Wel materiaal maar ongedetermineerd (JEP, HB)

Stilstaand kwelwater in een jaar geleden gegraven 'gracht' om een extensief natuurontwikkelings 'weiland'. Bodem is kleigrond. Begeleidende soorten zijn tenger fonteinkruid, Zittende zannichellia, gewoon aarvederkruid, gewoon hoornblad (een jaar later werd fijn hoornblad gevonden), stijve waterranonkel, smalbladige fonteinkruid, smal en brede waterpest, grote waterweebree en moerasvergeet-me-nietje. Chara vulgaris (JEP, AH, RD)

Bevrijdingbos 238-585 199609-

Lewenborg, natuurparkontwikkeling in aanleg 238-585. Grote hoeveelheden van Chara vulgaris s.l. Wel materiaal van. Sept 1996

D Winschoterzijl boerensloot/spoorwegsloot (268.3-574.8 19970606)

Vrijwel stilstaand kwelwater in een zeer rijk begroeide boerensloot in een extensief laagveenweiland. Bodem is veengrond. Begeleidende soorten zijn tenger fonteinkruid, smal en brede Stompbladig sterrekroos, niet zittende zannichellia, Grof hoornblad, fijne en zilte waterrankokel, rode waterereprijs, Gekroesd fonteinkruid smalle waterpest. LL heeft nog veel materiaal. Zeer dikke plantenbegroeing Chara vulgaris. LL JAH

E Winschoterzijl ondiepe grote plas bij spoorbrug 268.3-574.8 19970606

Het volgende poeltje was tijdelijk van karakter, tot 40 cm diep. Zeer plaatselijk ijle plantenbegroeing in plas met vrijwel kale bodem. Begeleidende soorten waren Egelboterbloem, rode waterereprijs, Zittende Zannichellia, fijne en zilte waterranonkel (maar niet te veel vruchtjes),Zomprus. Chara vulgaris LL JAH

Zeer ijle begroeing van Chara globularis met waterpest, eendekroos, smalbladige, gekroesd en tenger fonteinkruid. Na een jaar niet terug gevonden na niet te intensieve zoek acties. Bodem van aangelegd wit zand. Populair zwem en recreatiewater. JAH

Naast een dunne groei van kranswieren tussen de voegen van de betegelde bodem van de vijver was verder geen begeleidende plantengroei aanwezig. Chara vulgaris groeide ijl en ondiep (40 cm) op deze harde bodem. JAH

Een lager gelegen mooie boerensloot achter het hoger gelegen Reitdiep waardoor een lichte kwel op kan treden. Begeleidende groei waterranokel, sterre- en eendekroos, zwanebloem, kwel ? RD, WS.

Waarschijnljk hok 4 km naar beneden, onder Garnwerd

Chara vulgaris s.l. Reitdiep 229-590 1995 geen materiaal van, wel gedetermineerd. In een mooie sloot achter de Reitdiepdijk. Met hoornblad, zannichellia, waterrankel (?), zwanebloem, smalle waterpest RD

In grote hoeveelheden stond C. globularis als pionier in een gegraven zandplas echt op het zand groeiend. Chara globularis RD

Ezinge, in een nieuwe wijk bij een 3 jaar oude sloot waarin puntkroos, stijve-, zilte waterranonkel en moerasandijvie stond. Zeer ondiepe standplaats. Hok grenst aan Allersma borg Chara vulgaris JH,WS

K Schuin boven Allersma borg (225.9-593.1 19970613)

In een rijk begroeide sloot met tenger fontein kruid, waterpest en verderop fijn hoornblad stond een Chara. Hok grenst aan hok van Ezinge. JH, Jitske. Soort met erg lange stekels. Toch Chara vulgaris

L Hoge Wattum bij Delftzijl. 254-601 1996

Chara vulgaris s.l. 1996

254-601 Capra Watergras, Juncus gerardi, in een sloot vlak achter de waddenzeedijk, niet verwacht. GEEN materiaal van. RD

Ter Munten Samen met Zannichellia palustris pediculata of Gesteelde zannichellia. WEL materiaal Chara vulgaris cf longibractea RD

Chara spec in de Tempelstukken, De Slokkert bij bosrand. Plantenwerkgroep Groningen in Drenthe.

O Bij Winschoten op een uitvalsweg 266.5-575.8 1996

Bij de noordelijke uitvalsweg Oostereinde bij de Beesterbrug waarbij de rondweg over de Winschoterdiep gaat. Dit is vlakbij de brug bij Oosteindezijl. Geen materiaal verzameld en bij heronderzoek in 1997 geen materiaal aangetroffen. Plas was 10 jaar oud en 500m2. ANNW

P Vroeger in het Selwerderdiepje bij Aduard/Adorp 231-586 '90

Bron van een bioloog uit Kantens. Mondelinge mededeling Ben Westerink. Wie weet een datum en plaats ?

Excursie van Roel Douwes en Anneke Nieuwenhuis.

Tussen Hoogezand en Drenthe.

R Leekstermeer, 225-578 081997.

Materiaal verzameld maar ongedetermineerd. HAIN

S Tuinvijver van Pechtel, Haren. 237.8-574.4 081997

Materiaal nog onverzameld JAH

V Oude Riet bij Niebert, Leek 216.4-576.3 1993

Kranswieren aangetroffen door KNNV PWG bij Rodaweg, Lietseweg. Verzamelde materiaal is voor determinatie verloren gegaan. WS

ANNW Anneke N, AH Andre H, LL Leon L, RD Roel D, JEP Jan Erik P, HAIN Hans I, WS Willem S. Met dank aan Jenny Hendriks (JH) voor de hulp bij het determineren.

Wij hopen dat door dit artikel extra waarnemingen of aanvullingen (eerdere waarnemingen van dezelfde plaats) van kranswieren bekend worden. Waarnemingen MET of eventueel zonder materiaal kunnen opgestuurd worden naar het Landelijk Kranswiereninformatiecentrum, het rijksherbarium of voorlopig naar Andre Hospers (050-3140012) Groningen gebracht worden.

J.Bruinsma & E. Nat Natuurhistorisch Maandblad No 7/9 1996 'Kranswieren in Limburg'

KNNV projecten

Choose Style